Een lange geschiedenis

De eerste Joden vestigden zich al voor 1800 op Goeree-Overflakkee. In het voorjaar van 1840 begon men aan de bouw van een synagoge aan het Zandpad te Middelharnis.

 

Rond 1880 was de Joodse gemeenschap op Goeree-Overflakkee het grootst. Verdeeld over vier dorpen woonden en werkten er bijna 150 personen. Een volgende telling, een decennium later, laat zien dat het aantal Joden met een derde verminderd is. Het eiland telde op dat moment nog slechts 102 Joden. Deze krimp zette door tot aan de Tweede Wereldoorlog.

 

Tijdens de registratie van de nazi’s in 1941 woonden er nog 63 Joden op Goeree-Overflakkee. Ze kregen te maken met een bezetter die de Joodse gemeenschap actief vervolgde. Het begon met registratie, vervolgens kwamen er allerlei maatregelen die de Joden isoleerden en tot slot, vanaf 1942, ontaardden de verschrikkingen in deportatie.

 

Hun bestemming waren de vernietigingskampen in Oost-Europa. Slechts zes Joodse bewoners van Goeree-Overflakkee wisten onder te duiken en de oorlog te overleven. Uit de concentratiekampen keerde niemand terug.

 

Afbeelding: het parochet dat in de synagoge van Middelharnis voor de Thorarollen hing, dook na de oorlog in Leiden op en wordt daar - na restauratie - nog steeds gebruikt

Publicaties

Over de geschiedenis van Joods Goeree-Overflakkee verscheen een aantal publicaties:

Een verdwenen gemeenschap

Joods leven op Goeree-Overflakkee

 

Streekarchivaris Jan Both  publiceerde in december 2023 dit overzichtswerk over de geschiedenis van Joden op Goeree-Overflakkee. Het is hier te bestellen.

 

 

 

'Ik kon dat niet begrijpen'

Ontrechting en rechtsherstel op GO

 

Betsy Biemond-Boer deed in opdracht van gemeente Goeree-Overflakkee onderzoek naar het handelen van lokale bestuurders tijdens de oorlog en het rechtsherstel nadien. Op haar website leest u hier meer over. Het rapport is in boekvorm uitgekomen en hier te bestellen.

 

Op de website van Stichting WO2GO kunt u alles over de geschiedenis van de Joodse gemeenschap van Goeree-Overflakkee voor, tijdens en na de oorlog lezen. Voor iedere Joodse familie is een aparte pagina gemaakt waarop hun lot  is beschreven. Ook is er een lesbrief te vinden.